ประวัติผู้ก่อตั้ง
ศิลปินผู้ทรงคุณค่า ครูเตือน พาทยกุล
ครูเตือน พาทยกุล เกิดเมื่อวันเสาร์ เดือน 3 ขึ้น 3 ค่ำ ปีมะเส็ง ตรงกับวันที่ 27 มกราคม 2448 ที่อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี บิดาชื่อ นายพร้อม พาทยกุล เป็นช่างทำทอง และเป็นนักดนตรี หัวหน้าวงปี่พาทย ที่ัจังหวัดเพชรบุรี มารดาชื่อ นางตุ่น พาทยกุล มีน้องสาวคนเดียวแต่ถึงแก่กรรมเมื่อยังเด็ก นายเตือน พาทยกุล สมรสกับนางกิมไล้ เมื่อ พ.ศ. 2471 มีบุตรชายหญิงรวม 4 คน เป็นชาย 1 คน หญิง 3 คน ต่อมานางกิมไล้ถึงแก่กรรม จึงได้สมรสกับนางบุญเรือง เมื่อ พ.ศ. 2485 มีบุตรชายหญิงรวม 4 คน เป็นชาย 2 คน หญิง 2 คน
นายเตือน พาทยกุล เรียนในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนวัดโพธาราม จังหวัดเพชรบุรีในระหว่างนั้นได้เริ่มเรียนดนตรีกับบิดาและปู่ (ชื่อแดงเป็นนักดนตรีที่มีชื่อของจังหวัดเพชรบุรี)หลังจากที่เรียนจบชั้นประถมปี่ที่4แล้ว(อายุ10ปี) บิดาพามาฝากให้เรียนดนตรีกับท่านครูจางวางทั่ว พาทยโกศล โดยเริ่มต้นตั้งแต่เพลงทะแยเป็นลำดับ ไปจนถึงเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูง และต่อเพลงเพิ่มจากครูอื่นๆ อีกหลายท่าน คือ ครูต้ม พาทยกุล (ปู่) พระยาเสนาะดุริยางค์ (แช่ม สุนทรวาทิน) พระยาภูมีเสวิน หลวงไพเราะเสียงซอ นายฉัตร นายช่อ สุนทรวาทิน นายเทวาประสิทธิ์พาทยโกศล
ประวัติการทำงาน
- ประมาณ พ.ศ. 2465 เป็นครูสอนดนตรีประจำวงปี่พาทย์บางประทุน
- ประมาณ พ.ศ. 2468 เป็นนักดนตรีประจำวงปี่พาทย์ นายปุ่น คงศรีวิไล ซึ่งเป็นศิษย์ ของครูจางวางทั่ว พาทยโกศล ที่วัดหญ้าไทร คลองอ้อม จังหวัดนนทบุรี
- ประมาณ พ.ศ. 2470 ได้ตั้งวงปี่พาทย์เองที่จังหวัดเพชรบุรี ชื่อวงนายเตือน พาทยกุล ในระหว่างที่อยู่จังหวัดเพชรบุรีได้รับเชิญให้เป็นอาจารย์ สอนพิเศษวิชาดนตรีและขับร้องที่โรงเรียนฝึกหัดครูจังหวัดเพชรบุรี
- ประมาณ พ.ศ. 2479 ได้ตั้งวงปี่พาทย์ที่บ้านริมคลองรถไฟปากคลองสาน จังหวัดธนบุรี
- ประมาณ พ.ศ. 2516 ได้รับเชิญเป็นอาจารย์สอนพิเศษในสถาบันการศึกษาหลายแห่ง อาทิ โรงเรียนวิสุทธิกษัตรี โรงเรียนราชประชาสมาศัย โรงเรียนอัสสัมชัญ โรงเรียนศรีอยุธยา คณะคุรุศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โรงเรียนเตรียมทหาร สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขต วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กรมศิลปากร เป็นต้น
- ประมาณพ.ศ. 2538 เปิดโรงเรียนพาทยกุลการดนตรีและนาฏศิลป์
นายเตือน พาทยกุล มีความเชี่ยวชาญ ในการบรรเลงดนตรีไทยได้รอบวงในทางปี่พาทย์ จัดได้ว่าได้ถึงระดับสูงสุดแล้ว โดยถนัดทางระนาดเอกมากที่สุด และนอกจากการสอนและการแต่งเพลงต่างๆ ที่ทำให้นายเตือน พาทยกุล เป็นที่รู้จักของบุคคลทั่วไป คือการประดิษฐ์เครื่องดนตรีไทยได้หลายชนิด อาทิ ตะโพน ระนาด ซอสามสาย ซอด้วง ซออู้ เป็นต้น และถือว่าเป็นความสามารถพิเศษคือการประดิษฐ์เครื่องดนตรีไทย ขนาดเล็กได้เป็นคนแรก โดยย่อส่วนจากขนาดมาตรฐานให้มีขนาดเล็กแต่ยังคงเหมือนจริงทุกประการและสามารถบรรเลงเป็นเพลงได้เหมือนขนาดมาตรฐานได้นำออกบรรเลงถวายหน้าพระที่นั่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ อีกทั้งยังปรับย่อส่วนให้ขนาดเล็กลงไปอีกจนมีขนาดจิ๋ว นับว่าเป็นคนไทยคนแรกที่ประดิษฐ์เครื่องดนตรีไทยขนาดเล็กและขนาดจิ๋วได้ครบวงอย่างถูกต้องสมบูรณ์
เกียรติคุณที่ได้รับ
- รางวัลชนะเลิศถ้วยเงินในการประกวศวงปี่พาทย์ของจังหวัดเพชรบุรี
- โล่ห์ อ.ส.ช.
- ปริญญาศึกษาศาสตร์บัณฑิตกิติมศักดิ์ทางด้านดุริยางค์ไทยจากสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
- เกียรติบัตรกรรมการการประกวศดนตรีไทยเพื่อความมั่นคง
- ศิลปินแห่งชาติ (โล่ห์ และ เข็มทองคำเชิดชูเกียรติ) สาขาศิลปการแสดง ด้านดนตรีไทยประจำปี พ.ศ. 2535
- เครื่องราชอิสริยาภรณ์ปฐมภรณ์ช้างเผือก
นายเตือน พาทยกุล เริ่มใช้ชีวิตการเป็นนักดนตรีตั้งแต่อายุได้ 7 ปี นับว่าอยู่ในวงการดนตรีไทยเป็นเวลากว่า 90 ปี ตลอดระยะเวลา กว่า 90 ปี นายเตือน พาทยกุล ได้เผยแพรดนตรีไทยโดย เป็นนักดนตรีหัวหน้าวงดนตรี ช่างซ่อมและประดิษฐ์เครื่องดนตรี ครูและอาจารย์พิเศษสอนวิชาดนตรีไทยทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติสอนการบรรเลงเพลงทั่วไปจนถึง ทางเดี่ยวของเครื่องดนตรีต่างๆ ในโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาและรับเป็นอาจารย์สอนวิชาประดิษฐ์เครื่องดนตรีไทย การซ่อมบำรุง เทียบเสียงการประดิษฐ์เครื่องดนตรีจำลองเพื่อใช้เป็นการสอนดนตรีไทยแก่ข้าราชการ นักศึกษา และประชาชนทั่วไปอยู่สม่ำเสมอ เป็นที่ยอมรับของคนทั้งในวงการและนอกวงการ จนได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ประจำปี พ.ศ. 2535
ครูเตือน พาทยกุล ถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2546 ขณะมีอายุ 98 ปี
